Dấu hiệu trầm cảm ở tuổi teen

Khi một đứa trẻ tuổi teen không còn giống chính mình

Phần lớn cha mẹ cảm nhận được trước khi gọi tên được. Dấu hiệu trầm cảm ở tuổi teen gần như không bao giờ đến như một lời thông báo. Nó đến như cánh cửa phòng đóng sớm hơn một chút mỗi tối, như chén cơm bị đẩy sang bên, như cái nhún vai ở chỗ trước đây từng có một câu chuyện. Tuổi dậy thì vốn đã ồn ào vì thay đổi, nên phần khó nhất là phân biệt thời tiết bình thường của lứa tuổi này với một thứ nặng hơn đã ở lại và không đi.

Nếu bạn đang đọc những dòng này vì một người bạn thương bỗng im lặng, bạn không hề phản ứng thái quá. Để ý sớm là một trong những điều tử tế nhất bạn có thể làm. Trang này giúp bạn hiểu trầm cảm ở tuổi mười lăm trông ra sao, vì sao nó thường nấp sau sự cáu kỉnh thay vì nước mắt, và bước đầu tiên có thể nhẹ nhàng đến mức nào.

Trầm cảm ở tuổi vị thành niên trông như thế nào

Trầm cảm ở tuổi teen không đơn giản là tâm trạng xấu ở mức sâu hơn. Đó là sự thay đổi kéo dài ở tâm trạng, năng lượng, cách suy nghĩ và cảm nhận về giá trị bản thân, kéo dài hàng tuần chứ không phải vài ngày, và xuất hiện ở mọi nơi: ở nhà, ở trường, giữa bạn bè, một mình trong đêm.

Bức tranh này khác với người lớn ở một điểm quan trọng. Người lớn thường nói về nỗi buồn. Trẻ vị thành niên thường nói về sự chán, sự bực, hoặc không nói gì cả. Một đứa trẻ gắt gỏng với tất cả mọi người và đóng sầm cửa có thể đang gánh đúng sức nặng mà đứa trẻ đang khóc gánh. Cả hai đều xứng đáng được chăm sóc như nhau.

Cơ thể cũng lên tiếng. Giấc ngủ đảo lộn, cảm giác thèm ăn dao động cả hai chiều, đau đầu và đau bụng xuất hiện mà không rõ nguyên nhân. Nhiều em đến gặp bác sĩ vì một triệu chứng cơ thể từ rất lâu trước khi có ai nói to hai chữ trầm cảm.

Những dấu hiệu cần để ý

Không mục nào trong danh sách dưới đây có nhiều ý nghĩa khi đứng một mình. Điều quan trọng là chúng đi thành cụm, và đã kéo dài bao lâu. Hai tuần là mốc mà các nhà chuyên môn thường dùng.

• Cáu kỉnh thay cho buồn bã: Dễ nổi nóng, mỉa mai có gai, cơn giận đến nhanh hơn và ở lại lâu hơn trước.
• Xa dần những người con từng chọn: Nhóm chat tắt thông báo, lời rủ bị từ chối, người bạn thân lặng lẽ không ghé nữa.
• Mất hứng thú với thứ từng quan trọng: Môn thể thao bỏ giữa mùa, cây đàn nằm trong góc, trò chơi từng được kể ở bàn ăn.
• Giấc ngủ dịch chuyển: Thức đến ba giờ sáng, ngủ đến trưa vào cuối tuần, hoặc mệt bất kể ngủ bao lâu.
• Thay đổi ăn uống và cân nặng: Bỏ bữa, hoặc ăn vặt liên tục, với khác biệt thấy rõ sau một hai tháng.
• Kết quả học tập trượt dốc: Điểm giảm, bài tập dở dang, thầy cô nhận xét rằng con như không có mặt trong lớp.
• Tự nói về mình rất nặng lời: Gọi mình là ngu, vô dụng, là gánh nặng, đôi khi dưới dạng câu đùa mà không ai cười nổi.
• Đau nhức không rõ nguyên nhân: Đau đầu hoặc đau bụng tái đi tái lại, hoặc mệt mỏi mà khám không giải thích được.
• Khó tập trung và khó quyết định: Đọc một đoạn bốn lần, không chọn nổi giữa hai lựa chọn đơn giản.
• Nói về việc không muốn ở đây: Bất kỳ câu nào về biến mất, không muốn tỉnh dậy, hay mọi thứ sẽ dễ hơn nếu không có con.

Dấu hiệu cuối cùng không phải thứ để chờ xem. Nếu một em nói đến chuyện kết thúc cuộc sống, hoặc bạn thấy lo rằng em có thể làm vậy, hãy liên hệ ngay hôm nay với đường dây hỗ trợ khủng hoảng hoặc dịch vụ cấp cứu ở nơi bạn sống. Hỏi thẳng không hề gieo ý nghĩ đó vào đầu ai. Thường thì nó mang lại sự nhẹ nhõm.

Vì sao điều này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó

Tuổi vị thành niên là lúc bản sắc được dựng lên. Một đứa trẻ dành cả năm tin rằng mình lười, không ai ưa, hoặc hỏng từ bên trong sẽ không rũ bỏ niềm tin ấy vào ngày tốt nghiệp. Câu chuyện đông cứng lại và được mang theo.

Còn có cái giá rất thực tế. Trầm cảm ăn mất sự tập trung và động lực, việc học sa sút, rồi điểm số rơi lại trở thành bằng chứng mới cho niềm tin rằng mình thất bại. Tình bạn mỏng đi đúng vào những năm mà tình bạn dạy được nhiều nhất. Một số em tìm thấy sự nhẹ nhõm trong chất kích thích, trong màn hình đến sáng, hoặc trong hành vi liều lĩnh, vì tê dại dễ chịu hơn lựa chọn còn lại.

Điều đáng mừng là não bộ tuổi teen vẫn đang hình thành, và điều đó có tác dụng theo cả hai chiều. Chính sự mềm dẻo khiến một năm khó khăn thấm sâu cũng khiến sự nâng đỡ có hiệu quả, và nhanh hơn nhiều người tưởng. Trầm cảm ở tuổi này đáp ứng tốt khi được gọi tên và được chăm sóc.

Cũng nên biết rằng có những kiểu khác trông rất giống hoặc đi kèm. Lo lắng dai dẳng có thể mang gương mặt y hệt, và tìm hiểu các kiểu lo âu là việc đáng làm. Khó bắt đầu công việc và khó giữ tập trung có thể chỉ về các kiểu chú ý hơn là tâm trạng.

Một điểm khởi đầu nhẹ nhàng

Nếu danh sách trên mô tả ai đó bạn biết, hoặc mô tả chính bạn, một bài sàng lọc ngắn và có cấu trúc có thể biến nỗi lo mơ hồ thành thứ nói ra được. Sàng lọc chỉ có vậy: một loạt câu hỏi được soạn cẩn thận, được trả lời trung thực, và nỗi lo của bạn có được hình dạng.

Free Depression Quiz của Peachy chỉ mất vài phút. Nó không chẩn đoán bất cứ điều gì, và không công cụ trực tuyến nào làm được điều đó. Điều nó làm được là cho bạn biết những gì bạn thấy có khớp với các kiểu đáng mang tới bác sĩ, giáo viên tư vấn học đường hay nhà trị liệu hay không. Nếu bạn là cha mẹ, hãy làm bài trong lúc nghĩ về con, rồi nếu thấy hợp lúc, ngồi xuống xem cùng nhau. Nếu bạn chính là bạn trẻ ấy, kết quả là của riêng bạn.

Dù thế nào, kết quả cũng là điểm bắt đầu của một cuộc trò chuyện, không phải một bản án.